(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 030

॥ శ్రీః ॥
3.30. అధ్యాయః 030
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
భర్తృవ్యసనదర్శనదూనయా ద్రౌపద్యా యుధిష్ఠిరంప్రతి ధర్మాదితోఽపి విధేరేవ ప్రాబల్యోపపాదనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

ద్రౌపద్యువాచ। 3-30-0x(1856)(16781)
నమో ధాత్రే విధాత్రే చ యౌ మోహం చక్రతుస్తవ।
పితృపైతామహే రాజ్యే వోఢవ్యే తేఽన్యథా మతిః ॥ 3-30-1(16782)
[కర్మభిశ్చింతితో లోకో గత్యాంగత్యాం పృథగ్విధః।
తస్మాత్కర్మాణి నిత్యాని లోభాన్మోక్షం యియాసతి ।] 3-30-2(16783)
నేహ ధర్మానృశంస్యాభ్యాం న క్షాంత్యా నార్జవేన చ।
పురుషః శ్రియమాప్నోతి న ఘృణిత్వేన కర్హిచిత్ ॥ 3-30-3(16784)
త్వాం చేద్వ్యసనమభ్యాగాదిదం భారత దుఃసహం।
స త్వం నార్హసి నాపీమే భ్రాతరస్తే మహౌజసః ॥ 3-30-4(16785)
న హి తేఽధ్యగమంజాతు తదానీం నాద్య భారత।
ధర్మాత్ప్రియతరం కించిదపి చేజ్జీవితాదపి ॥ 3-30-5(16786)
ధర్మార్థమేవ తే రాజ్యం ధర్మార్థం జీవితం చ తే।
బ్రాహ్మణా గురవశ్చైవ జానంత్యపి చ దేవతాః ॥ 3-30-6(16787)
భీమసేనార్జునౌ చోభౌ మాద్రేయౌ చ మయా సహ।
త్యజేస్త్వమితి మే బుద్ధిర్న తు ధర్మం పరిత్యజేః ॥ 3-30-7(16788)
రాజానం ధర్మగోప్తారం ధర్మో రక్షతి రక్షితః।
ఇతి మే శ్రుతమార్యాణాం త్వాం తు మన్యే న రక్షతి ॥ 3-30-8(16789)
త్యక్త్వాఽన్యాన్హి నరవ్యాఘ్ర నిత్యదా ధర్మ ఏవ తే।
బుద్ధిః సతతమన్వేతి ఛాయేవం పురుషం నిజా ॥ 3-30-9(16790)
నావమంస్థా హి సదృశాన్నావరాఞ్శ్రేయసః కుతః।
అవాప్య పృథివీం కృత్స్నాం న తే శృంగమవర్ధత ॥ 3-30-10(16791)
స్వాహాకారైః స్వధాభిశ్చ పూజాభిరపి చ ద్విజాన్।
దేవతాశ్చ పితౄంశ్చైవ సతతం పార్థ సేవసే ॥ 3-30-11(16792)
బ్రాహ్మణాః సర్వకామైస్తే సతతం పార్థ తర్పితాః।
యతయో మోక్షిణశ్చైవ గృహస్తాశ్చైవ భారత ॥ 3-30-12(16793)
భుంజతే రుక్మపాత్రీభిర్యత్రాహం పరిచారికా।
ఆరణ్యకేభ్యో వన్యాని భోజనాని ప్రయచ్ఛసి।
నాదేయం బ్రాహ్మణేభ్యస్తే గృహే కించన విద్యతే ॥ 3-30-13(16794)
యదిదం వైశ్వదేవాంతే సాయం ప్రాతః ప్రదీయతే।
తద్దత్త్వాఽతిథిభృత్యేభ్యోరాజఞ్శిష్టేనజీవసి ॥ 3-30-14(16795)
ఇష్టయః పశుబంధాశ్చ కాంయనైమిత్తికాశ్చ యే।
వర్తంతే పాకయజ్ఞాశ్చ సదా యజ్ఞాశ్చ తేఽనఘ ॥ 3-30-15(16796)
అస్మిన్నపి మహారణ్యే విజనే దస్యుసేవితే।
రాష్ట్రాదపేత్య వసతో ధర్మస్తే నావసీదతి ॥ 3-30-16(16797)
అశ్వమేధో రాజసూయః పౌండరీకోఽథ గోసవః।
ఇష్టాస్త్వయా మహాయజ్ఞాబహవోఽన్యే సదక్షిణాః ॥ 3-30-17(16798)
రాజన్పరీతయా బుద్ధ్యా విషమేఽక్షపరాజయే।
పార్థ మిత్రాణి చాస్మాంశ్చ వసూని చ పరాజితః ॥ 3-30-18(16799)
ఋజోర్మృదోర్బదాన్యస్య ధీమతః సత్యవాదినః।
కథమక్షవ్యసనజా బుద్ధిరాపతితా తవ ॥ 3-30-19(16800)
అతీవ మోహ ఆయాతి మనశ్ పరిదూయతే।
నిశాంయ వ్యసనం పార్థ తవేదమతిదుఃసహం ॥ 3-30-20(16801)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
ఈశ్వరస్య వశే లోకస్తిష్ఠతే నాత్మనో యథా ॥ 3-30-21(16802)
ధాతైవ ఖలు భూతానాం సుఖదుఃఖే ప్రియాప్రియే।
దదాతి సర్వమీశానః పురస్తాచ్ఛుక్రముచ్చరన్ ॥ 3-30-22(16803)
యథా దారుమయీం యోషాం నరో ధీరః సమాహితః।
ఇంగ్యత్యంగమంగాని తథా రాజన్నిమాః ప్రజాః ॥ 3-30-23(16804)
ఆకాశ ఇవ భూతాని వ్యాప్య సర్వాణి భారత।
ఈశ్వరో విదధాతీహ కల్యాణం యచ్చ పాపకం ॥ 3-30-24(16805)
శకునిస్తంతుబద్ధో వా నీయతేఽయమనీశ్వరః।
ఈశ్వరస్య వశే తిష్ఠన్నాన్యేషామాత్మనః ప్రభుః ॥ 3-30-25(16806)
మణిః సూత్ర ఇవ ప్రోతో నస్యోత ఇవ గోవృషః।
ధాతురాదేశమన్వేతి తన్మయో హి తదర్పణః ॥ 3-30-26(16807)
నాత్మాథీనో మనుష్యోఽయం కాలం భజతిం కంచన।
స్రోతసో మధ్యమాపన్నః కూలవృక్ష ఇవ చ్యుతః ॥ 3-30-27(16808)
అజ్ఞో జంతురనీశోఽయమాత్మనః సుఖదుఃఖయోః।
ఈశ్వరప్రేరితో గచ్ఛేత్స్వర్గం నరకమేవ చ ॥ 3-30-28(16809)
యథా వాయోస్తృణాగ్రాణి వశం యాంతి బలీయసః।
ధాతురేవం వశం యాంతి సర్వభూతాని భారత ॥ 3-30-29(16810)
ఆర్యే కర్మణి యుంజానః పాపే వా పునరీశ్వః।
వ్యాప్య భూతాని చరతే న చాయమితి లక్ష్యతే ॥ 3-30-30(16811)
హేతుమాత్రమిదం ధాతుః శరీరం క్షేత్రసంజ్ఞితం।
యేన కారయతే కర్మ శుభాశుభఫలం విభుః ॥ 3-30-31(16812)
పశ్య మాయాప్రభావోఽయమీశ్వరేణ యథా కృతః।
యో హంతి భూతైర్భూతాని మోహయిత్వాఽఽత్మమాయయా ॥ 3-30-32(16813)
అన్యథా పరిదృష్టాని మునిభిస్తత్త్వదర్శిభిః।
అన్యథా పరివర్తంతే వేగా ఇవ నభస్వతః ॥ 3-30-33(16814)
అన్యథైవ హి వర్తంతే పురుషాస్తాని తాని చ।
అన్యథైవ ప్రభుస్తాని కరోతి వికరోతి చ ॥ 3-30-34(16815)
యథా కాష్ఠేన వా కాష్ఠమశ్మానం చాశ్మనా పునః।
అయసా చాప్యయశ్ఛింద్యాన్నిర్విచేష్టమచేతనం ॥ 3-30-35(16816)
ఏవం స భగవాందేవః స్వయంభూః ప్రపితామహః।
నిహంతి భూతైర్భూతాని ఛద్మ కృత్వా యుధిష్ఠిర ॥ 3-30-36(16817)
సంప్రయోజ్య వియోజ్యాయం కామకారకరః ప్రభుః।
క్రీడతే భగవాన్భూతైర్బాలః క్రీడనకైరివ ॥ 3-30-37(16818)
న మాతృపితృవద్రాజంధాతా భూతేషు వర్తతే।
రోషాదివ ప్రవృత్తోఽయం యథాఽయమితరో జనః ॥ 3-30-38(16819)
ఆర్యాఞ్శీలవో దృష్ట్వా హీమతో వృత్తికర్శితాన్।
అనార్యాన్సుఖినశ్చైవ విహ్వలానివ చింతయే ॥ 3-30-39(16820)
తవేమామాపదం దృష్ట్వా సమృద్ధిం చ సుయోధనే।
ధాతారం గర్హయే పార్థ విషమం యోఽనుపశ్యతి ॥ 3-30-40(16821)
ఆర్యశాస్త్రాతిగే క్రూరే లుబ్ధే ధర్మాపచాయిని।
ధార్తరాష్ట్రే శ్రియం దత్త్వా ధాతా కిం ఫలమశ్నుతే ॥ 3-30-41(16822)
కర్మచేత్కృతమన్వేతి కర్తారం నాన్యమృచ్ఛతి।
కర్మణా తేన పాపేన లిప్యతే నూనమీశ్వరః ॥ 3-30-42(16823)
అథ కర్మకృతం పాపం న చేత్కర్తారమృచ్ఛతి।
కారణం బలమేవేహ జనాఞ్శోచామి దుర్బలాన్ ॥ 3-30-43(16824)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి అర్జునాభిగమనపర్వణి త్రింశోఽధ్యాయః ॥ 30 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-30-1 ధాత్రే ఈశ్వరాయ। విధాత్రే పూర్వకర్మణే ॥
3-30-2 చింతితః కల్పితో లోకో భోగసాధనం।
గత్యాంగత్యాం ఊర్ధ్వాధోమధ్యమోత్తమాధమయోనిషు।
నిత్యాని అపరిహార్యఫలాని।
లోభాత్ మోహాత్ మోక్షం కర్మఫలేభ్యో దుఃఖేభ్యో ముక్తిం యియాసతి ప్రాప్తుమిచ్ఛతి ॥
3-30-5 ధర్మాత్ప్రియతరం నహి త అష్యగమన్ జ్ఞాతవంతః కింతు జీవితాదపి ప్రియతరం ధర్మమేవాధ్యగమన్ ॥
3-30-10 శృంగం ప్రభుత్వాభిమానః ॥
3-30-12 తే త్వయా ॥
3-30-15 పాకయజ్ఞా గృహ్యాగ్నిసాధ్యా ఇష్టయః ॥
3-30-18 పరీతయా విపరీతయా ॥
3-30-19 ఋజోరవక్రస్య। మృదోర్దయాలోః ॥
3-30-22 ధాతా ఈశ్వరః।
తథైవ ఖలు ఇతి క. పాఠః।
శుక్రం ప్రాక్కర్మవీజం।
ఉచ్చరన్నుత్కర్షేణానుసరన్ ॥
3-30-24 అంతర్బహిర్వ్యాప్తౌ ఆకాశదృష్టాంతః।
బూతాని జరాయుజాదీని ॥
3-30-25 బద్ధో వా బద్ధఇవ ॥
3-30-26 నసి నాసికాయాం।
నస్యం నాసాసూత్రం తేన వా ఓతః ప్రోతః ॥
3-30-37 సంప్రయోజ్యసంయోగం కృత్వా కామకార ఇచ్ఛా తయైవ కరోతీతి కామకారకరః।
క్రీడనకైః సారీప్రభృతిభిః ॥
3-30-42 కృతం కర్మ యది కర్తారమేవ గచ్ఛతి నత్వన్యం తర్హి కారయితృతచ్వాదీశ్వరోపి పాపేన లిప్యేతైవేత్యర్థః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.